Sakrament pokuty i pojednania

Jeśli mówimy, że nie zgrzeszyliśmy,
czynimy Go kłamcą i nie ma w nas Jego nauki. Jeżeli wyznajemy nasze grzechy,
Bóg jako wierny i sprawiedliwy odpuści je nam
i oczyści nas z wszelkiej nieprawości. 1 J 1, 10.9


Nie ma grzechu, którego Bóg nie mógłby wybaczyć! Ty również możesz doświadczyć radości przebaczenia, jeśli tylko przyjmiesz wobec Boga postawę, która umożliwi Ci przyjęcie Jego miłości. Postawa ta realizuje się przez uznanie prawdy o sobie i ufność w miłosierdzie Boga.

Pięć warunków dobrej spowiedzi:

  1.  Rachunek sumienia
  2.  Żal za grzechy
  3.  Mocne postanowienie poprawy
  4.  Szczera spowiedź
  5. Zadośćuczynienie Bogu i bliźniem

Rachunek Sumienia

Rachunek sumienia to postawienie siebie w prawdzie wobec Boga, zbadanie swojego życia i postępowania w świetle Bożej woli. To uświadomienie sobie i nazwanie po imieniu zła, które popełniliśmy. Rachunek sumienia powiniec objąc czas, który upłynął od ostatniej ważnej spowiedzi.

Warunkiem owocności rachunku sumienia jest przekonanie, że Bóg mnie kocha i chce mi przebaczyć.

Dobrze jest rozpocząć rachunek sumienia od dziękczynienia Panu Bogu za wszelkie przejawy Jego dobroci i miłości, których codziennie tyle doświadczamy. Następnie warto pomodlić się do Ducha Świętego o światło i odwagę w poznawaniu swoich grzechów. Można to uczynić następującymi słowami:

Przyjdź Duchu Święty, oświeć mój rozum, abym moje grzechy należycie poznał; pobudź moją wolę i moje serce, abym szczerze za nie żałował i odważnie je wyznał; daj mi siłę, abym się z nich naprawdę poprawił. Święta Maryjo, Ucieczko grzeszników, przyjdź mi z pomocą.

 Żal za grzechy - "ból duszy i znienawidzenie popelnionego grzechu z postanowieniem niegrzeszenia w przyszłości"  (KKK 1451).

Żalu za grzechy nie można mylić z emocjami lub uczuciami. Prawdziwy, doskonały żal to uświadomienie sobie ogromu miłości Boga wobec mnie w zestawieniu z ogromem mojej niewdzięczności, przyznanie się do winy i uznanie własnej niewystarczalności w naprawieniu więzi z Bogiem, ktorą zniszczyłem przez mój grzech.

Żal doskonały - wypływa z miłości do ukochanego ponad wszystko Boga.

Żal niedoskonały - Rodzi się z rozważania brzydoty grzechu lub z lęku przed karą i wiecznym potępieniem. Do ważności sakramentu pokuty wystarczy żal niedoskonały.

Ojcze, żałuję, że nie zawsze Cię kochałem, że nie zawsze byłes dla mnie najwazniejszy, że często pragnąłem, by spełniła się przede wszystkim moja wola. Wybacz mi też, że nie umiałem Cię kochać w moich braciach. I proszę Cię Boże, uzdrów uzdrów we mnie to wszystko, co nie pozwala mi wzrastać w Twojej miłości i być w pełni człowiekiem, tak jak Ty tego pragniesz. Oddaję Ci moje zaranione grzechami serce.

Mocne postanowienie poprawy - jest owocem szczerego żalu za grzechy, wynika z odkrycia wielkości zła, tkwiącego w grzechu. To szczera chęć zerwania z grzechem i przywiązaniem do niego. To także decyzja o unikaniu okazji do grzechu i podjęciu pracy nad sobą, nad usuwaniem swych wad. Postanowienie powinno być konkretne. Najlepiej pracować nad jedną wadą albo brakiem dobra. Przed następną spowiedzią, a jeszcze lepiej każdego dnia należy zadać sobie pytanie o realizację swojego postanowienia.

 Szczera spowiedź - jest wyznaniem grzechów wobec kapłana. Pamiętaj, że on jest tu tylko pośrednikiem - w rzeczywistości spotykasz się z samym Chrystusem. Rozpoczynając spowiedź, podaj kapłanowi ogólne informacje o sobie (wiek, stan życia) i czas ostatniej ważnej spowiedzi. Wyznając grzechy zacznij od najpoważniejszych. Przy grzechach ciężkich podaj ich liczbę (przynajmniej przybliżoną) oraz istotne okoliczności. Warunkiem ważności sakramentu pokuty jest szczere wyznanie wszystkich grzechów ciężkich z uwzględnieniem ich liczby i rodzaju. Powinno się wyznawać również grzechy powszednie. Grzechy wyznaj dokładnie, nazywaj je po imieniu, bez umniejszania ich ciężaru, ale również bez przesadnego wyolbrzymiania. Wyznając grzech, bierzesz za niego odpowiedzialność a jednocześnie dokonuje się w Twoim sercu zwycięstwo nad lękiem i fałszywym wstydem - Chrystus Zmartwychwstały daje Ci udział w Jego zwyciestwie nad twoim grzechem, które dokonało się na drzewie krzyża.

Pamiętaj! Świadome zatajenie grzechu ciężkiego powoduje nieważność spowiedzi, samo w sobie jest również grzechem świętokradztwa. Zapomnienie o jakimś grzechu nie powoduje nieważności sakramentu pokuty - jednak grzech zapomniany należy wyznać w czasie najbliższej spowiedzi. Uważnie wysłuchaj pouczenia spowiednika. Możesz jeszcze coś dodać, o coś zapytać. W czasie gdy kapłan wypowiada słowa rozgrzeszenia wzbudź sobie jeszcze raz akt żalu i wdzięczności wobec Boga, który właśnie teraz odpuszcza Ci grzechy.

 Zadośćuczynienie Bogu i bliźniemu

Odprawienie pokuty wyznaczonej przez kapłana powinno nastąpić jaknajszybciej po spowiedzi, pozostając  równocześnie na dziękczynieniu za otrzymane przebaczenie i łaski. Jeśli zapomniałeś, jaką pokutę wyznaczył Ci kapłan możesz zastępczo sam sobie ją wyznaczyć i poinformować o tym spowiednika w czasie najbliższej spowiedzi. Nie możesz jednak sam świadomie jej zmieniać. Wiele grzechów przynosi szkodę bliźniemu. Należy uczynić wszystko, co możliwe aby ją naprawić (np. oddać skradzioną rzecz, przywrócić dobre imię temu, kto został oczerniony, wynagrodzić krzywdę, itp.). Jeśli nie możesz naprawić wyrządzonej krzywdy wprost, ofiaruj Panu Bogu zadośćuczynienie "zastępcze" - poprzez czyny miłosierdzia także wobec tych, których nie skrzywdziłeś.

"Najcenniejszym owocem przebaczenia uzyskanego w Sakramencie Pokuty jest pojednanie z Bogiem, dokonujące się w głębi serca syna marnotrawnego i odnalezionego, którym jest każdy penitent. Należy też dodać, że owo pojednanie z Bogiem rodzi - można powiedzieć - dalsze pojednania, które naprawiają inne rozdarcia spowodowane przez grzech: penitent, który uzyskał przebaczenie, jedna się z samym sobą w głębi własnego ja, odzyskując wewnętrzną prawdę; jedna się z braćmi, w jakiś sposób przezeń skrzywdzonymi i znieważonymi; jedna się z Kościołem; jedna się z całym stworzeniem".

(ADHORTACJA APOSTOLSKA OJCA ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II RECONCILIATIO ET PAENITENTIA, 31,V)

Grzech śmiertelny (ciężki) - popełnia go ten, kto w pełni świadomie i dobrowolnie w rzeczy ważnej sprzeciwia się woli Boga. Można popełnić go czynem, słowem, zaniedbaniem a nawet myślą. To duchowa śmierć, całkowite zerwanie więzi z Bogiem i Kościołem. Jeśli nie zostanie naprawiony przez żal i Boże przebaczenie, powoduje wykluczenie z Królestwa Bożego

Grzech powszedni (lekki) - popełnia go ten, kto nie przestrzega normy prawa moralnego w rzeczy mniej ważnej lub w rzeczy ważnej, ale bez pełnej świadomości czy całkowitej zgody. Bez skruchy usposabia do popełniania grzechu śmiertelnego.

6 grzechów przeciwko Duchowi Świętemu

  1. Grzeszyć zuchwale w nadziei miłosierdzia Bożego.
    2. Rozpaczać albo wątpić o łasce Bożej.
    3. Sprzeciwiać się uznanej prawdzie chrześcijańskiej.
    4. Zazdrościć lub nie życzyć bliźniemu łaski Bożej.
    5. Mieć zatwardziałe serce na zbawienne natchnienia.
    6. Umyślnie zaniedbywać pokutę aż do śmierci.

Grzechy cudze

  1. Namawiać kogoś do grzechu.
    2. Nakazywać grzech.
    3. Zezwalać na grzech.
    4. Pobudzać do grzechu.
    5. Pochwalać grzech drugiego.
    6. Milczeć, gdy ktoś grzeszy.
    7. Nie karać za grzech.
    8. Pomagać do grzechu.
    9. Usprawiedliwiać czyjś grzech.

Formuła Spowiedzi

* Uklęknij przy konfesjonale i przywitaj spowiednika słowami:
* Spowiadający się: NIECH BĘDZIE POCHWALONY JEZUS CHRYSTUS.
* Następnie przeżegnaj się:
* Spowiadający się: W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. Amen.
* Spowiadający się: Jestem uczniem klasy (Mam ... lat.) ....... U spowiedzi ostatni raz byłem ... pokutę odprawiłem (lub nie) , obraziłem Pana Boga Następującymi grzechami ...
* Tu następuje wyznanie grzechów) Kiedy skończysz wyznawanie grzechów powiedz:
* Spowiadający się: Więcej grzechów nie pamiętam, za wszystkie grzechy serdecznie żałuje, postanawiam poprawę . I proszę Cię Ojcze o pokutę i rozgrzeszenie.
* Kapłan udziela Ci krótkiej nauki po czym rozgrzeszy Cię;
* W tym czasie żałuj za grzechy bijąc się w pierś mówiąc:
Boże bądź miłościw mnie grzesznemu.
* Kapłan: "Bóg, Ojciec miłosierdzia, który pojednał świat ze sobą przez śmierć i zmartwychwstanie swojego Syna i zesłał Ducha Świętego na odpuszczenie grzechów niech Ci udzieli przebaczenia i pokoju przez posługę Kościoła. I ja odpuszczam Tobie grzechy w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego".
* Odpowiadam: AMEN.
* Kapłan: Wysławiajmy Pana, bo jest dobry.
* Odpowiadam: Bo jego miłosierdzie trwa na wieki.
* Kapłan: Pan odpuścił Tobie grzechy idź w pokoju.

 Przykazania kościelne nakazują nam abyśmy przynajmniej raz w roku przystąpili do sakramentu pokuty a w okresie wielkanocnym przyjęli Komunię Św.Okres Komunii wielkanocnej trwa do Uroczystości Trójcy Przenajświętszej. Dla rozwoju duchowego zaleca się spowiedź regularną. W przypadku popełnienia grzechu ciężkiego konieczna jest spowiedź św.

 Warto poczytać:

Rachunek sumienia - Ks. Edward Staniek
Modlitwa związana z bólem - ks. Józef Augustyn SJ
Wolność penitenta i wolność sumienia - o. Mirosław Pilśniak OP
Kilka praktycznych uwag zza drewnianych kratek - ks. Krzysztof Grzywocz
Spowiedź czy psychoterapia? - Ewelina Urban
Jak to powiedzieć, żeby nie powiedzieć - o. Stanisław Morgalla SJ
Informacje teologiczne, liturgiczne i praktyczne na temat sakramentów